Monday, July 12, 2010

စကားေတြ ... စကားေတြ ...

ဟိုတေလာဆီက ျမန္မာဘေလာ့ေတြမွာ ကႀကီး ခေကြး စာအံသံေတြ ဆူညံေနတာ သတိထားမိတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက က်မမွာေတာ့ ေအဘီစီဒီတို႔ ၀မ္းတူးသရီးဖိုးတို႔ ေပါင္းႏုတ္ ေျမႇာက္စားတို႔နဲ႔ အလုပ္မ်ားေနခ်ိန္ေပါ့။ ကႀကီးခေကြးေတြကို ဗားရွင္း အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ဖတ္ရတာ ေပ်ာ္ဖို႔လဲ ေကာင္း၊ ေ၀ါဟာရေတြလဲ တိုး၊ ဗဟုသုတေတြလဲ အေတာ္ေလး ရပါတယ္။ အဲဒါေတြ ဖတ္ေနရင္း ဖတ္ခဲ့ဖူးတဲ့ စကားဖို စကားမ တို႔ စကားစံုတြဲတို႔ကို သြားသတိရမိတယ္။

စကားဖို စကားမ အတြဲေတြကို ေနးတစ္ျမန္မာ ဖိုရမ္မွာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ေလာက္က တင္ခဲ့ဖူးေပမဲ့ ၾကာေတာ့ ေသခ်ာ မမွတ္မိေတာ့ဘူး၊ ေမ့သေလာက္ ျဖစ္ေနၿပီ။ အခု ဦးရီးေတာ္အိမ္ေရာက္ခိုက္ အေဖပို႔ေပးထားတဲ့ ဆယ္ေစာင္တြဲ စာအုပ္ထဲမွာ စကားဖို စကားမကို ျပန္ေတြ႔ၿပီး ျပန္ဖတ္ျဖစ္တာနဲ႔ ကိုယ့္ဘေလာ့မွာ ကိုယ္ သိမ္းထားဖို႔ တင္လိုက္ပါတယ္။ မဖတ္ဖူးေသးသူေတြလဲ ဖတ္ရေအာင္ပါ။ စာလံုးေပါင္းေတာ့ အရင္ေခတ္နဲ႔ ခုေခတ္ အနည္းငယ္ ကြာျခားပါတယ္။ စာအုပ္ထဲကအတိုင္းပဲ ႐ိုက္ထားပါတယ္။
***
စကားဖို စကားမ
(က)
ကက ခုန္ခုန္၊ ကယု ကယင္၊ ကသုတ္ ကသက္ (ကသုတ္ ကရက္)၊ ကတိုက္ က႐ိုက္၊ ကေလ က၀၊ ကေလး ကလား၊ ကလီ ကမာ၊ ကလန္ ကဆန္၊ ကသိ ကေအာက္၊ ကေရာ္ ကမယ္ (ကေရာ္ ကမည္)၊ ကေဒါ ကေမ်ာ (ကေသာ ကေမ်ာ)၊ ကႏြဲ႕ ကရ (ကႏြဲ႕ ကလ်)၊ ကေလ ကေခ်။
* ျမန္မာစာလံုးေပါင္း သတ္ပံုက်မ္းနဲ႔ မတူတဲ့စကားလံုးေတြကို ကြင္းစ ကြင္းပိတ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ *

(ခ)
ခခ ယယ၊ ခႏိုး ခနဲ႔၊ ခခ ယမ္းယမ္း၊ ခုန္ခုန္ မင္မင္၊ ေခ်ေခ် ငံငံ၊ ခြၽဲခြၽဲ ျပစ္ျပစ္၊ ခ်စ္ခ်စ္ ခင္ခင္၊ ခိုင္ခိုင္ ခံ့ခံ့၊ ခ်ဳိခ်ဳိ ခ်ဥ္ခ်ဥ္၊ ခိုးလိုး ခုလု၊ ခူးခူး ခပ္ခပ္၊ ျခိဳးျခိဳး ျခံျခံ။

(ဂ)
ဂြတီး ဂြတ၊ ဂေယာက္ ဂယက္ (ကေယာက္ ကယက္)၊ ဂုဏ္တု ဂုဏ္ျပိဳင္၊ ဂမန္း ဂတန္း (ကမန္း ကတန္း)၊ ဂမူး ႐ွဴးတိုး (ကမူး ႐ွဴးတိုး)၊ ဂလယ္ စကား၊ ဂလံ ဂလား (ကလန္ ကလား)၊ ဂဃ နဏ၊

(ဃ)
---

(င)
ငါးပိ ငါးပက္၊ ေငါက္ေငါက္ ငန္းငန္း၊ ေငၚေတာ္ ေငါက္ေတာက္၊ ငိုးတိုး ငုတ္တုတ္၊ ေငးတိ ေငးေတး၊ ငိုင္တိ ငိုင္တိုင္။

(စ)
စေကာ စက၊ စကားႀကီး စကားက်ယ္၊ စကားဖို စကားမ၊ စကား စျမည္၊ စေနာင့္ စနင္း၊ စရံ စက၊ စလံုး စခု၊ စာစီ စာကံုး၊ စိစိ စပ္စပ္၊ စိစိ ေပါက္ေပါက္၊ စုတ္စုတ္ ႏုပ္ႏုပ္၊ စုတ္စုတ္ ပဲ့ပဲ့၊ စူစူ ေစာင့္ေစာင့္၊ ေစာေစာ စီးစီး၊ စည္စည္ ကားကား၊ စြန္႔စြန္႔ စားစား၊ စပ္မိ စပ္ရာ၊ စိတ္ေန စိတ္ထား၊ စိတ္ကူး စိတ္သန္း၊ စိုစို စြတ္စြတ္။

(ဆ)
ဆာဆာ ေလာင္ေလာင္၊ ဆီဆီ ေလ်ာ္ေလ်ာ္၊ ဆူဆူ ေဆာင့္ေဆာင့္၊ ဆူဆူ ညံညံ၊ ဆဲဆဲ ဆိုဆို၊ ဆန္ကြဲ ဆန္ညွာ၊ ဆင္ေျခ ဆင္လက္။

(ဇ)
ဇေ၀ ဇ၀ါ၊ ဇေနာင့္ ဇနင္း (စေနာင့္ စနင္း) ၊ ဇိုးဇိုး ဇတ္ဇတ္။

(စ်)
ေစ်းသူ ေစ်းသား၊ ေစ်းသြား ေစ်းလာ၊ ေစ်း၀ယ္ ေစ်းဆစ္၊ ေစ်းေရာင္း ေစ်း၀ယ္။

(ည)
ညိဳးညိဳး ညံညံ၊ ညည္းညည္း ညဴညဴ၊ ညီညီ ညာညာ၊ ညာတာ ပါေတး၊ ညက္ညက္ေညာေညာ၊ ညစ္ညစ္ ညမ္းညမ္း၊ ညွပ္ပူး ညွပ္ပိတ္၊ ညီညီညြတ္ညြတ္၊ ညစ္ညစ္ ပတ္ပတ္။

(တ)
တခါတရံ၊ တခါတေလ၊ တခမ္းတနား၊ တေစ့တေစာင္း၊ တဆိတ္တအိတ္၊ တပင္တပန္း၊ တပြဲတလမ္း၊ တေျပတရြာ (တျပည္တရြာ)၊ တပိုတပါး၊ တလုပ္တဆုပ္၊ တသားတေသြး၊ တအံ့တၾသ၊ တီတီတာတာ၊ ေတာ္ေတာ္တန္တန္၊ တင့္တင့္တယ္တယ္၊ တြတ္တီးတြတ္တာ၊ ေတာက္တီးေတာက္တဲ့၊ တိုက္ႀကီးတာႀကီး၊ ေတာင့္ေတာင့္တင္းတင္း၊ တို႔ကဆိတ္ တို႔ကနန္း၊ တိုးတိုးတိတ္တိတ္။

(ထ)
ထိထိေရာက္ေရာက္၊ ထိထိမိမိ၊ ထူထူထဲထဲ၊ ထူးထူးေထြေထြ၊ ေထြေထြထူးထူး။

(ဒ)
ေဒါက္ေဒါက္ဒက္ဒက္၊ ေဒါင္ေဒါင္ဒင္ဒင္၊ ဒိုးဒိုးေဒါင္ေဒါင္။

(န)
နေမာ္နမဲ့၊ နမိနေျမာ၊ နတီးနတ၊ နေမာ္မိနမာမဲ့၊ နားစြန္နားဖ်ား၊ နားနား ေနေန၊ နားပူနားဆာ၊ ႏိုးႏိုးနားနား၊ ႏူးႏူးနပ္နပ္၊ ႏြဲ႕ႏြဲ႕ေနာင္းေနာင္း၊ နေမ နေမာ၊ နည္းနာနယ၊ နစ္နစ္နာနာ၊ ေနာက္ေဖးေနာက္ဖီ၊ ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း၊ ေနာင္လာေနာက္သား၊ ႏံုတိႏံုနဲ႔။

(ပ)
ပလူးပလဲ၊ ပလုပ္ပေလာင္း၊ ပါခ်ီပါခ်ဲ႕၊ ပိပိျပားျပား၊ ပီးပီးေပ်ာက္ေပ်ာက္ (ၿပီးၿပီးေပ်ာက္ေပ်ာက္)၊ ပူစပ္ပူေလာင္၊ ပူေဇာ္ပသ၊ ေပါ့တီးေပါ့ေတာ့၊ ေပါ့ေပါ့ပါးပါး၊ ေပတိေပကပ္၊ ပိန္ပိန္ပါးပါး၊ ပိုင္စိုးပိုင္နင္း၊ ပံုတိုပတ္စ၊ ျပာတိျပာတာ၊ ျပာရီးျပာရာ၊ ျပဴးတူးျပဲတဲ၊ ျပဴးတူးေျပာင္ေတာင္၊ ေျပေျပျပစ္ျပစ္၊ ေျပာမိေျပာရာ၊ ေျပာ့ေျပာ့ေျပာင္းေျပာင္း၊ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါး။

(ဖ)
ဖ႐ိုဖရဲ၊ ဖူးဖူးေမွ်ာ္ေမွ်ာ္ (ဖူးဖူးေျမာ္ေျမာ္)၊ ေဖးေဖးမမ၊ ဖံုးဖံုးဖိဖိ၊ ေဖာက္လြဲ ေဖာက္ျပန္။

(ဗ)
ဗလီဗဇာ၊ ဗလိဗဇာတ္၊ ေဗေဗဗံုဗံု။

(ဘ)
ဘုစုခ႐ု၊ ဘိုးေဘးဘီဘင္၊ ဘရမ္းဘတာ (ပရမ္းပတာ)၊ ဘေရာက္ဘယက္၊ ဘာသာဘာ၀။

(မ)
မေကြမကြာ၊ မခိုင္မခံ့၊ မညီမညြတ္၊ မေတြးမေတာ၊ မေတာင့္မတင္း၊ မေတာင့္မတ၊ မေတာ္မတရား၊ မေနမနား၊ မႏြမ္းမနယ္၊ မပင္မပန္း၊ မျပဳမျပင္၊ မရွိမရွား၊ မေရမရာ၊ မသိမသာ၊ မလႈပ္မရွက္၊ ေမာ့တီးေမာ့ေတာ့၊ မူးမူးေမာက္ေမာက္၊ မက္မက္ေမာေမာ၊ ေမွးေမွးမွိန္မွိန္၊ မိုမိုေမာက္ေမာက္၊ ေမာင္းမမိႆံ၊ ေမွာက္ေမွာက္မွားမွား၊ မႈံတိမႈံမႊား၊ ျမိဳ႕စြန္ျမိဳ႕နား၊ ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သား။

(ယ)
ယုယုယယ၊ ယီးတီးေယာင္ေတာင္၊ ယုတၱိယုတၱာ၊ ယိုင္တီးယိုင္တိုင္။

(ရ)
ရေသ့ရဟန္း၊ ရီးတီးရားတား၊ ရက္ရက္ေရာေရာ၊ ေရာင္တီးေရာင္တ၊ ရပ္ေဆြရပ္မ်ဳိး၊ ရပ္မိရပ္ဖ၊ ႐ုိးတိုးရြတ၊ ႐ိုးတိုးရိတ္တိတ္၊ ႐ွဴး႐ွဴးရွဲရွဲ၊ ေရွာေရွာ႐ွဴ႐ွဴ၊ ရြာစြန္ရြာဖ်ား၊ ရွက္ကိုးရွက္ကန္း၊ ရႊတ္တီးရႊတ္တ၊ ရွပ္တီးရွပ္ျပာ။

(လ)
လူႀကီးလူေကာင္း၊ လူေပၚလူေဇာ္၊ လူစုလူေ၀း၊ လူလူးလွိမ့္လွိမ့္၊ ေလးဘက္ေလးတန္၊ လက္သီးလက္ေမာင္း၊ လက္ေရးလက္သား၊ လႈိက္လႈိက္လွဲလွဲ၊ လွန္လိုက္ေလွာလိုက္၊ ေလာက္ေလာက္လားလား၊ လိမ့္လိမ့္လဲလဲ။

(၀)
၀ါ၀ါ၀င္း၀င္း၊ ၀ိုး၀ိုး၀ါ၀ါ၊ ေ၀လီေ၀လင္း၊ ေ၀့တီးေ၀့လယ္၊ ၀င့္၀င့္၀ါ၀ါ၊ ၀ိုးတိုး၀ါးတား။

(သ)
သိသိသာသာ၊ သူႀကီးသူမ၊ သူခိုးသူ၀ွက္၊ သူပုန္သူကန္၊ ေသးေသးသိန္သိန္၊ ေသးေသးသြယ္သြယ္၊ သံဖိုသံမ၊ ေသြး႐ိုးသား႐ိုး၊ ေသြးတူသားတူ၊ ေသြးခ်င္းသားခ်င္း၊ သိပ္သိပ္သဲသဲ၊ သိပ္သိပ္သည္းသည္း၊ သုတ္သီးသုတ္ျပာ၊ သိုသိုသိပ္သိပ္။

(ဟ)
ဟာလာဟင္းလင္း၊ ေဟးလား ဟားလား၊ ေဟးေဟးဟားဟား။

(အ)
အကြက္အကြင္း၊ အက်င့္အၾကံ၊ အခိုက္အခါ၊ အခ်ိန္းအခ်က္၊ အခ်ဳိအခ်ဥ္၊ အခ်ဳိးအခ်ပ္၊ အစားအစာ၊ အတီး အတ၊ အတိုင္းအထြာ၊ အပူအပင္၊ အျပဳအျပင္၊ အလယ္အလတ္၊ အဟုတ္အဟတ္၊ အူေသးအူမႊား၊ ေအးတိေအးေတး၊ အိုးတိုး ေအာင့္ေတာင့္၊ အိမ္ႀကိဳ အိမ္ၾကား။
***
စကားစံုတြဲ မ်ား

စကားေမႊ စကားေႏွာက္၊ စကားေလွာက္ စကားထာ၊ စကားသြား စကားလာ၊ စကားညႇာ စကားႏွိပ္၊ စကားမိတ္ စကားလွယ္၊ စကားဖယ္ စကားေသြး၊ စကားေလး စကားေပါ့၊ စကားေလ်ာ့ စကားတင္း၊ စကားသြင္း စကားျမဴး၊ စကားခ်ဴ စကားေခၚ၊ စကားေခ်ာ္ စကားယွက္၊ စကား၀ွက္ စကားဖန္၊ စကားတန္ စကားႏွိပ္၊ စကားရိပ္ စကားဖမ္း၊ စကားဆန္း စကားေမြး၊ စကားေထြး စကားလႈိင္း၊ စကား၀ိုင္း စကားသာ၊ စကားနာ စကားေငး၊ စကားေမး စကားေလွ်ာက္၊ စကားေနာက္ စကားသင္၊ စကားတင္ စကားတည္၊ စကားရွည္ စကားတို၊ စကားဖို စကားမ၊ စကားလွ စကားပင္၊ စကားႏွင္ စကားဆံုး၊ စကား႐ႈံး စကားႏိုင္၊ စကားပိုင္ စကားေျဖ၊ စကားေန စကားပြ၊ စကားႂကြ၊ စကားတတ္၊ စကားႏွပ္ စကားသိပ္၊ စကားခ်ိပ္ စကားသြမ္း၊ စကားခ်မ္း စကားမွတ္၊ စကားထပ္ စကားေလာ၊ စကားေျပာ စကားေသြ၊ စကားေသ စကားရွင္၊ စကားရႊင္ စကားအုပ္၊ စကားခ်ဳပ္ စကားေျမာက္၊ စကားေခ်ာက္ စကားဟိန္း၊ စကားခ်ိန္း စကားေန။

(ပုေတၱာ၀ါဒ ဆံုးမစာမွ)
***
က်မတို႔ ေန႔စဥ္ စကားေတြသာေျပာေနၾကတယ္၊ စကားမွာ စံုတြဲရွိမွန္းလဲ မသိဘူး၊ အဖိုအမ ရွိမွန္းလဲ သတိမထားမိပါဘူး။ မသိေတာ့ ဘာျဖစ္သလဲဆိုေတာ့ မသိေတာ့လဲ ဘာမွ မျဖစ္ပါဘူး၊ သတိမထားမိေတာ့လဲ ဘာမွ မေျပာင္းလဲပါဘူး။ ဒီလိုပဲ စကားဆိုတာ ေျပာလို႔ရေနတာပါပဲ မဟုတ္လား။ ဒါေပမဲ့ စကားစကား ေျပာပါမ်ား စကားထဲက ဇာတိျပတဲ့။ အင္း ... ဇာတိျပၿပီး ဇရာ မရဏ ဆက္ျပရင္ ဒုကၡေနာ္ … ။ :)
***
ေမဓာ၀ီ
၁၂၊ ဇူလိုင္၊ ၂၀၁၀
၁၆း၀၀ နာရီ

ကိုးကား။ ... ။ ဗုဒၶဘာသာ အေျခခံလက္စြဲ ဆယ္ေစာင္တြဲ (ဦးေမာင္ေမာင္ - ဟံသာ၀တီ)

13 comments:

ကုိေအာင္(ပ်ဴႏုိင္ငံ) said...

မွတ္သားစရာေတြပါပဲ၊ ေကာင္းပါတယ္။

Anonymous said...

မေမဓါဝီ ရဲ႕ မွတ္သားစရာ ေတြကို ဖတ္မွတ္သြားပါတယ္ သက္ရွိ မွာ မဟုတ္ဘဲ သက္မဲ႔ စကားလံုး ေလးေတြမွာပါ ဒီလိုေတြရွိတာ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းတယ္ ေရႊစင္ဦး ျဖင္႔ သတိမထားမိဘူး ေက်းဇူး

ခင္မင္စြာျဖင္႔
ေရႊစင္ဦး

Anonymous said...

ၾကီးေမ

ဇာတိျပျပီးရင္ ဇရာ မရဏ က လူတိုင္းအတြက္ ထာ၀ရ အမွန္တရားေနာ ၾကီးေမ
စကားေတာင္ စံုတြဲရွိတယ္ ဟုတ္ ေသေသခ်ာခ်ာမွတ္သြားပါတယ္
ေက်းဇူးပါ ၾကီးေမ ေဘာပြဲျပီးေတာ့ ဟာတာတာ ျဖစ္ေနျပီေပါ့ စာမ်ားမ်ားေရးေပးပါေနာ

ခင္တဲ့
seesein

အိမ့္ခ်မ္းေျမ့ said...

မေမ...
ဂူဂဲလ္အနယ္လစ္တစ္ ႏွိပ္စက္ေနလို႔ ၃ခါရွိၿပီ.. ကြန္႔မင့္တင္ရန္ႀကိဳးစားတာေလ..။ ထပ္ေနရင္ ဖ်က္ေပးပါေနာ္။ မထပ္လည္း ေနပေစေတာ႔..

ဒီပိုစ္တြက္ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
တန္ဘိုးရွိလွပါတယ္။
ျပင္သစ္စာေပမွာလိုမ်ိဳးေကာ အဖိုနဲ႔အမေကာ သပ္သပ္စီရွိႏိုင္ေသးတယ္ထင္တယ္ေနာ္.. အဆင္ေျပရင္ / ရွိရင္.. ဆက္လက္ေ၀မွ်ေစလိုပါတယ္။

မေလး

kokomaung.uk said...

ဒီလုိအတြဲေလးေတြ သိခ်င္ေနတာနဲ႔ အေတာ္ဘဲ။ သိေပမဲ့ စုစည္းဖုိ႔ေတာ့ အခက္သားရယ္ေလ။

Crystal said...

မွတ္သားစရာမ်ားပါပဲ။

ကလူသစ္ said...

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေနာ္လစ္ ရသြားတယ္ဗ်ိဳ႕။ ဒီမွာ ဒီလိုရွိတယ္ ဒါမွားတယ္ ဆိုျပီး (ေစတနာထက္) ေပတံတေခ်ာင္းနဲ႔ ခ်ာခ်ာလည္ေနတဲ႔သူေတြ ကိုးကားလို႔ရတာေပါ႔။ :P

ဧရာ said...

စကားစံုတြဲေလးေတြကို မွတ္သားသြားပါတယ္။ ငယ္စဥ္က ဆယ္ေစာင္တြဲထဲက မဂၤလသုတ္လို ပရိတ္ႀကီးေတြ သင္ခဲ့ရဖူးတာ မွတ္မိေပမယ့္, ဒီလိုဗဟုသုတ ရစရာေလးေတြ ပါတာကို မမွတ္မိေတာ့ပါ။ (စကားႀကီး ဆယ္ခြန္းပါတာေတာ့ မွတ္မိတယ္။) ျပန္ဖတ္ ၾကည့္ခ်င္စိတ္ ျဖစ္မိပါတယ္။

ေန၀သန္ said...

အလိုလို.. ကြန္ပ်ဴတာေမာ္နီတာေတာင္ တံေတြးေတြနဲ႕ စိုေနျပီ.. လိုက္ဆိုရတာ ဖတ္ဖတ္ေမာလို႔... :D:D

ခင္မင္တဲ့
ေန၀သန္

ေမဓာ၀ီ said...

ကြန္မန္႔မ်ားအတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင္။
မေလးေရ ... ျပင္သစ္စာမွာလို အဖိုအမ ရွိမလား မေမလဲ ေသခ်ာ မသိဘူး။ ပါဠိမွာေတာ့ ဣတၳိလိင္၊ ပုလႅိင္ ဆိုၿပီး ရွိတယ္ ထင္တယ္။
ကိုဧရာ ... စကားႀကီးဆယ္ခြန္းလဲ ဆယ္ေစာင္တြဲထဲမွာ ပါတယ္၊ က်မတင္ဖို႔ အစီအစဥ္ ရွိပါတယ္။ စကားႀကီး ဆယ္ခြန္းအျပင္ စကားပံုေတြ ခက္စု ဖ်က္စုေတြ တျခားမွတ္သားစရာေလးေတြပါ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း တင္သြားပါမယ္။

လာေရာက္ဖတ္႐ႈ မွတ္ခ်က္ျပဳၾကတာကို ေက်းဇူးတင္စြာျဖင့္ ...

Kay said...

မေမ.. ဒါေလးေတြ.. တန္ဖိုုးရွိလိုုက္တာ..
မသိခဲ့တာေတြ..မေလ့လာနိုုင္ခဲ့ တာေတြ.. ခုုလိုု ၾကံဳၾကံဳၾကိဳက္ၾကိဳက္ ဖတ္ရ..

စုခ်စ္ said...

မေမ... ေက်းဇူးအမ်ားၾကီး...
သိခ်င္ေနတာေလးေတြမို႔ အားလံုးမွတ္သားသြားပါတယ္။ ဆက္တင္ေပးပါအံုးေနာ္...

Thet Oo said...

စကားထဲက ဇာတိျပ၊ ဇာတိ ေနာက္က ဇရာ၊ မရဏ ေတြလိုက္လာေတာ့ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ လည္သြားေတာ့တာေပါ့။